Nhà Cổ Việt Nam, Nha go co truyen 3,5 gian

TÌM KIỂU VỀ CẤU TRÚC NHÀ GỖ CỔ TRUYỀN BẮC BỘ TẠI VIỆT NAM

Xà hạ hay xà đại liên kết các cột cái giữa các khung, tại cao độ đỉnh cột quân, gần sát vị trí liên kết xà lòng, xà nách vào cột cái.
Có nhiều khách hàng khi tìm hiểu về nhà gỗ thấy bỡ ngỡ với cách gọi tên trong kiến trúc nhà gỗ. Trong bài viết này chúng tôi xin giới thiệu chi tiết về cấu trúc nhà cỗ việt nam và cách gọi tên của nó. Chính xác hơn thì đây là cách gọi tên của nhà gỗ cổ truyền Bắc Bộ, được lưu truyền lại từ xưa và đến thế hệ chúng tôi vẫn sử dụng cách gọi như vậy.

Trong kiến trúc nhà gỗ cổ truyền Bắc Bộ, ngôi nhà được dựng trên các cột gỗ to khỏe, rồi được dựng lên theo các vì và được nối với nhau bằng các xà ngang, xà ngưỡng liên hoàn tạo thành một bộ khung vững chắc. Sau khi bộ khung được dựng thì lợp mái và làm tường xung quanh. Để chi tiết hơn thì chúng ta cần có những bài phân tích chi tiết về nhà gỗ của từng địa phương và theo từng giai đoạn lịch sử, nhưng với mục tiêu là giúp khách hàng chưa biết có thể "Tìm kiểu về cấu trúc nhà gỗ cổ truyền Bắc Bộ tại Việt Nam" thì chúng tôi xin được giới thiệu một số thông tin dưới đây.

Khung nhà được chia không gian nhà thành các căn gian, bao gồm các chi tiết như sau.
 
I. Cột

 
 là kết cấu đứng chịu nén, thường có các loại cột.
Cột cái: cột chính của nhà đặt ở hai đầu nhịp chính.
Cột quân hay cột con:cột phụ nằm ở đầu nhịp phụ hai bên nhịp chính.
Cột hiên: nằm ở hiên nhà, phía trước.

II. Xà

 
 là các giằng ngang chịu kéo, liên kết các cột với nhau, gồm có các loại xà nằm trong khung và các loại xà nằm ngoài khung vuông góc với khung. Xà nằm trong khung, thường đặt ở cao độ đỉnh các cột quân để liên kết được cả cột cái và cột quân, gồm:
Xà lòng hay chếnh: liên kết các cột cái của khung
Xà nách hay thuận: liên kết cột quân vào cột cái, trong khung.

III. Kẻ
 
là các dầm đơn đặt theo phương chéo của mái nhà, gác lên các cột bằng liên kết mộng, thường có các loại kẻ sau.
Kẻ ngồi gác từ cột cái sang cột quân, trong khung.
Kẻ hiên gác từ cột quân sang cột hiên, trong khung. Một phần kẻ hiên được kéo dài con sơn qua cột hiên để đỡ phần chân mái.

VI Các cấu kiện bộ ̣vì và hệ mái Bẩy hay bẩy hậu hoặc bẩy hiên
 
là dầm con sơn nằm trong khung liên kết vào cột quân phía sau nhà, đỡ phần mái vẩy phía sau. Đối với nhà ở thì tiền kẻ, hậu bảy. Đối với các công trình công cộng như đình làng, thường bốn mặt xung quanh đều có hiên thoáng không có cột hiên, nên thường dùng bẩy hiên.

V. Câu đầu
 
là dầm ngang chính đặt trên cùng, khoá các đầu trên của các cột cái trong khung (gác lên các cột cái)
VI. Con rường
 
là các đoạn gối đỡ mái dạng dầm gỗ hộp để đỡ hoành mái, được đặt chồng lên nhau. Chiều dài của chúng thu ngắn dần cân theo chiều vát của mái, càng các con rường bên trên càng ngắn. Ở vì nóc các con rường nằm chồng lên câu đầu.

VII. Con lợn
 
còn gọi là rường bụng lợn: là con rường trên cùng, gối lên con rường bên dưới qua hai đoạn cột ngắn gọi là trụ trốn, và làm nhiệm vụ đỡ xà nóc (thượng lương). Bên dưới rường bụng lợn (giữa hai trụ trốn) là ván lá đề thường để điêu khắc trang trí. Con lợn có thể được thay bằng giá chiêng.

VIII. Rường cụt
 
 là loại rường nằm ở vì nách (giữa cột cái và cột quân), chúng nằm chồng trên xà nách, chúng cũng đỡ hoành và vẫn thu dần chiều dài khi lên cao theo độ dốc mái.

IX. Các loại xà nằm ngoài khung
 
Xà thượng liên kết đỉnh các cột cái giữa các khung với nhau.
Xà hạ hay xà đại liên kết các cột cái giữa các khung, tại cao độ đỉnh cột quân, gần sát vị trí liên kết xà lòng, xà nách vào cột cái.
Xà tử thượng (xà trên của cột con): liên kết các cột quân của các khung ở bên trên.
Xà tử hạ (xà dưới của cột con): liên kết các cột quân của các khung ở bên dưới, tại mức độ cao ngay trên hệ cửa bức bàn.
Xà ngưỡng nối các cột quân ở vị trí ngưỡng cửa. Xà này đỡ hệ thống cửa bức bàn.
Xà hiên liên kết các cột hiên của các khung.

X.Thượng lương
 
còn gọi là đòn đô ông hay xà nóc đặt trên đỉnh mái.

XI. Các kết cấu mái
 
Hoành là các dầm chính đỡ mái đặt nằm ngang theo chiều dài nhà, vuông góc với khung nhà.
Rui là các dầm phụ trung gian, đặt dọc theo chiều dốc mái (trực giao với hoành), gối lên hệ thống hoành.
Mè là các dầm phụ nhỏ, đặt trực giao với dui, song song với hoành, gối lên hệ dui. khoảng cách giữa các mè là nhỏ nhất, vừa đủ để lợp ngói. Việc sử dụng hệ kết cấu hoành - dui - mè, nhằm phân nhỏ nhịp của kết cấu đỡ mái thành hệ lưới vừa đủ để lát lớp gạch màm và lợp ngói bên trên.
Gạch màn là một loại gạch lá nem đơn bằng đất nung, có tác dụng đỡ ngói đồng thời tạo độ phẳng cho mái, chống thấm dột và chống nóng. Gạch màn ngồi trực tiếp trên lớp mè.

Ngói mũi hài hay còn gọi là ngói ta hay ngói vẩy rồng, bằng đất nung, trực tiếp chống thấm dột và chống nóng, lợp trên lớp gạch màn và cũng có thể có lớp đất sét kẹp giữa.

Ngày nay những ngôi nhà gỗ có nhiều nét đổi mới từ chất liệu cho tới kiểu dáng có những thay đổi, nhưng nhìn chung các ngôi nhà vẫn giữ được tinh hóa trong thiết kế nhà gỗ cổ của người Việt Nam từ xưa để lại. Nó giúp con cháu đời sau luôn cảm thấy tự hào về ông cha và biết được sự phát triển của nền kiến trúc xưa. Nếu các bạn còn những thắc mắc cần được giải đáp xin liên hệ với chúng tôi để được tư vấn những thắc mắc một cách tốt nhất.